De nieuwe Box 3-plannen van het kabinet kunnen veel meer geld gaan kosten dan tot nu toe geraamd. Het kabinet gaat er namelijk vanuit dat mensen elke 4,5 jaar hun aandelen verkopen en dan ook de nieuwe belasting gaan betalen. Maar niemand kan vertellen waar die aanname op is gebaseerd. Miljonairs hebben helemaal geen reden om regelmatig aandelen te verkopen. Miljarden aan belasting kunnen zomaar verdampen.

Kies maar: wil je rijken veel meer belasten, of helemaal niet meer? Dat lijken de enige twee opties die nu nog voorliggen in de politiek.

De Siamese tweeling FNV en Progressief Nederland heeft na het succesvol van tafel krijgen van broodnodige hervormingen, nu haar pijlen gericht op het belasten van de rijken. Al meer dan 22.000 mensen ondertekenden hun deze week gelanceerde petitie 'belast de Quote 500'.

Superrijken extra belasten is een onzalig plan. Maar aan de rechterkant van het politieke spectrum broeit een al even onzalig plan. Het invoeren van een vermogenswinstbelasting. Als je vermogen hebt, betaal je daar dan pas belasting over als je daadwerkelijk winst realiseert. Bijvoorbeeld als je een verhuurd pand verkoopt, of je aandelen van de hand doet. Verkoop je niks en krijg je geen inkomsten uit bijvoorbeeld dividend of rente, dan betaal je ook niks.

Terwijl links een achterhoedegevecht voert, lijkt rechts juist naar een overwinning te marcheren. D66-staatssecretaris Eelco Eerenberg maakte op Prinsjesdag een knieval naar rechts: hij wil met een moordend tempo in 2028 al een vermogenswinstbelasting invoeren op aandelenbezit.

Miljonairs, tonnairs en andere aandelenbezitters krijgen daarmee een kraantje waarmee ze zelf de belastingaftap kunnen regelen op hun vermogen. Een effect waar Eerenberg en zijn ambtenaren geen rekening mee lijken te hebben gehouden.

Misschien denk je: maar is er niet een middenweg? Nee. Het CDA helde altijd al naar rechts in dit dossier. D66, dat op dit gebied altijd een soort PRO-light was, is nu dus ook overstag.

Maar is het echt zo erg? In de media gaat het er vaak over dat deze belasting misschien wat later geïnd wordt - pas bij verkoop in plaats van elk jaar - maar dat het geld wel binnenkomt. Tot 2040 is er daardoor een gat in de begroting van opgeteld 18 miljard euro, maar ooit komt dat geld alsnog in de schatkist. En hoewel er nog niet helemaal dekking is voor dat gigantische bedrag - kleine spaarders hebben blijkbaar veel vrienden in de Kamer - lijkt dat probleem oplosbaar.

Die enorme 18 miljard lijkt echter nog een onderschatting.

4,5 - het magische getal achter Box 3

De onderbouwing van dat bedrag is namelijk dat een aandelenportefeuille 'circa iedere 4,5 jaar wordt verkocht'. Stel dat je bij het ingaan van het nieuwe Box 3-stelsel in 2028 100.000 euro aan aandelen hebt waarop je elk jaar 10.000 euro winst maakt. Bij de oude Box 3-plannen zou je dan elk jaar 36% belasting daarover betalen: 3.600 euro. Maar in de nieuwe plannen van Eerenberg gaat Financiën ervan uit dat je die pas in 2033 verkoopt en dan dus in een keer over de 50.000 euro winst de 18.000 euro belasting betaalt die je anders in vijf kleinere stukjes had betaald.

Geen wonder dat de Box 3-inkomsten in het begin flink dalen. De een verkoopt misschien in 2028 alles al, de ander pas in 2033. Maar ergens binnen die periode betalen de meesten wel degelijk de Box 3-belasting over hun aandelenwinst, zo denkt Financiën. Door die aanname van 4,5 jaar zit er eigenlijk zit er een soort schot in de meerjarenbegroting. Je weet van te voren niet precies wanneer het geld binnenkomt, maar wel ergens binnen die vijf jaar.

Maar de vraag is: is die aanname realistisch? Bestaat er wel zo'n schot? Hollands Welvaren ging op zoek naar cijfers, of de redenatie achter die aanname, maar vond nergens een antwoord.

Het ministerie van Financiën geeft geen antwoord op vragen over de aanname achter die 4,5 jaar. 'We werken momenteel aan de toelichtingen alvorens deze naar het CPB gaan en we kunnen daar nog niet op vooruit lopen,' stelt een woordvoerder.

Het Centraal Planbureau (CPB) heeft deze raming van de kosten van Box 3 dus nog niet gecontroleerd. Normaal gesproken 'certificeren' deze rekenmeesters om te kijken of de ramingen van Financiën 'redelijk en neutraal' zijn. Maar omdat de besluitvorming nog niet is afgerond, is het CPB hier nog niet aan begonnen, zo laat een woordvoerder weten. Of die berekening er wel is, voordat de Tweede Kamer gaat stemmen, is onduidelijk.

Ook banken, die veel van de aandelen van particulieren beheren, hebben geen cijfers over de omloopsnelheid van beleggingen, zo laten ze weten aan Hollands Welvaren. Ook toezichthouder De Nederlandsche Bank heeft hier geen cijfers over.

Oftewel: er zijn geen cijfers en de onderbouwing van Financiën is voorlopig een black box.

De cijfers die wel te vinden zijn, voorspellen echter niet veel goeds voor de fiscus.

Tagged in:

belasting ongelijkheid