Welke politici en ontwikkelingen kun je in de gaten houden om in te schatten hoe het zal aflopen met het Belastingplan en het kabinet?

Henri Bontenbal (CDA) & Eelco Heinen (VVD)

Al maanden gaat het over de vraag of het kabinet 'over rechts, of over links gaat'. Maar eigenlijk draait het gewoon om twee verschillende visies op het spelletje game of chicken.

  • Minister van Financiën Eelco Heinen en zijn VVD durven het aan om het schip van staat in de Tweede Kamer door de minimale vaargeul van D66-VVD-CDA-Groep Markuszower, ChristenUnie en 50Plus te loodsen. Vervolgens durft Heinen op ramkoers op de Senaat af te varen en gaat hij er vanuit dat de BBB-fractie daar overstag gaat, waardoor een botsing wordt vermeden. Gek is die gedachte niet, want de BBB-fractie in de Senaat is veel meer een eigenzinnige rebellenclub, dan het geharnaste boerenbolwerk dat de Tweede Kamerfractie is. 4 van de 11 BBB-senatoren hebben bovendien een VVD-verleden. Die zullen in hun nadagen als Eerste Kamerlid de chambre de réflection toch niet gebruiken om het land in crisis te storten, is het idee bij de VVD.
  • Henri Bontenbal durft daar niet op te gokken. Game of chicken is niet aan hem besteed. 'Op een muur afrijden' noemde hij die strategie deze week bij Eva Jinek. Daarom wil hij koste wat het kost een meerderheid in de Tweede Kamer vinden die óók meteen een meerderheid meebrengt in de Eerste Kamer. Vandaar dat hij zo graag een deal sluit met PRO en Volt, of met het 'rechtse bondje' van JA21, BBB en SGP. Beide 'routes' zouden automatisch in de Eerste Kamer een meerderheid opleveren. Maar een deal met linkse zet wel de relatie met de minder bang aangelegde coalitiepartner VVD op het spel.

Om in de gaten te houden: als de VVD opeens zegt dat het van te voren zekerheid wil over steun in de Eerste Kamer, of als Bontenbal het er juist op aan durft te laten komen, dan is dat een significante knieval naar het andere kamp.

Jimmy Dijk (SP) & Co

Om tot zo'n meerderheid te komen, wil Bontenbal desnoods de coalitiediscipline laten vallen: D66,VVD en CDA mogen zelf bepalen of zij voor of tegen amendementen op het Belastingplan stemmen, zolang die amendementen niet schuren met het coalitieakkoord. Een 'open huwelijk' noemde de NOS het.

Dit zou gaan via een tweetrapsraket.

  • Op donderdag 12 november wordt eerst gestemd over amendementen die Kamerleden indienen op het Belastingplan.
  • Daarna wordt over het Belastingplan zelf gestemd, dat dus gewijzigd kan zijn door aangenomen amendementen.

Tot nu toe is het de coalitie nog niet gelukt om tot een akkoord met ofwel PRO & Volt, ofwel met JA21, BBB & SGP. Het 'open huwelijk' is bedoeld om bijvoorbeeld zonder de VVD, maar wel met PRO tot een amendement te komen dat het Belastingplan dusdanig verbouwt, dat PRO daarmee in kan stemmen.

Dat lijkt echter maar op één manier te kunnen: als vrijwel alle kleine linkse en middenpartijen zo'n amendement steunen. Slechts eentje mag afhaken, anders is er geen meerderheid. Partijen die tot nu toe geen enkele rol leken te spelen in de begrotingsonderhandelingen, zouden zomaar opeens een sleutelrol kunnen gaan spelen.

Bron: ingevuld in Meerderhedenzoeker van de NOS

Let wel: zij hoeven niet met het héle Belastingplan in te stemmen, alleen maar met een amendement dat het ietsje linkser maakt. De papieren schenking afschaffen bijvoorbeeld, of iets meer belasting op vermogen en ondernemen en iets minder op arbeid. Onderwerpen die voor veel van deze kleine partijen op zichzelf een no brainer zijn.

Het omgekeerde geldt voor de VVD in dit scenario. Zij zullen waarschijnlijk niet voor zo'n links amendement stemmen, maar worden door D66 en CDA wel geacht te tekenen bij het kruisje van het Belastingplan mét datzelfde amendement erin verwerkt.

Tagged in:

belasting overheidsfinanciën